نکته فقهی (113): درباره خوردنی ها و آشامیدنی ها

مرحوم علامه ملا احمد نراقی رحمه الله تعالی در جلد 15 مستند الشیعه به مباحث اطعمه و اشربه و صید و ذباحه پرداخته است. ایشان در اول کتاب اطعمه – که البته نام این کتاب را مطاعم و مشارب تعبیر فرموده – به بیان اصول کلی مربوط به خوردنی ها و آشامیدنی ها پرداخته است.

اصل و قاعده اول: اصالة، الحلیه است؛ یعنی طبق قاعده هر خوردنی و نوشیدنی قابل خوردن و نوشیدن است مگر از طرف شرع منعی ثابت شود.

اصل دوم در مورد خوردن خبائث است – خبائث یعنی چیزهایی که اکثر طبعهای سالم از آن بدشان می آید – اصل و قاعده در مورد این چیزها حرمت است (البته مرحوم نراقی در مورد معنای خبیث تحقیقی دارند و نتیجه می گیرند که ما معنای مشخصی برای خبیث نداریم و باید به موارد یقینی مثل مدفوع انسان و مردارهای متعفن اکتفا کنیم و در بقیه موارد قاعده اولی جاریست).

اصل سوم حرمت اشیاء نجس و متجس – تا زمانی که نجس است – است.

اصل چهارم حرمت خوردن اشیاء مضر به بدن است.

اصل پنجم حرمت خوردن مال دیگران – یعنی مسلمانان دیگر یا کفاری که اسلام مالشان را محترم دانسته – است.

اصل ششم: حلال بودن خوردن در موارد اضطراری است و این قاعده استثناء از 4 قاعده قبل می باشد.

اصل هفتم: حلال بودن خوردن در موارد تقیه است و این قاعده هم استثناء از 4 قاعده قبل است.

اصل هشتم: حلال بودن خوردن در موارد معالجه و مداوا است و این قاعده هم استثناء از 4 قاعده قبل است.

(روشن است که این اصل را می توان به اصل ششم برگرداند).

اصل نهم: که استثناء از اصل پنجم است، خوردن از خانه هایی است که آیه کریمه سوره نور (61) آنان را معرفی کرده است. در این موارد اگرچه انسان علم به اجازه خوردن نداشته باشد اما می تواند بخورد. البته شرط آن اینست که علم به نارضایتی هم نداشته باشد.

اصل دهم: که این قاعده هم استثناء از اصل پنجم است، جایز بودن خوردن میوه های درختان و بوته های  مردم، در حال عبور است.

برای مطالعه مدرک هر قاعده به کتاب مراجعه نمایید: مستند الشیعه، ج 15، ص 9 تا ص 56، موسسه آل البیت (ع)

والسلام علیکم و رحمة الله

« سید محمد مهدی رفیعی »

 


 

نوشته شده توسط سیـد مـحمـد مـهـدی رفـیــع پــور در جمعه یکم آبان 1388 ساعت 14:56 موضوع فقه و حقوق |